| Sürüngenim.com |

Latince adı Chlamydosaurus Kingii 'dir. Yakın bir zamana kadar ithalatı Avustralya’dan gizli saklı olarak yapılan bu tür, son yıllarda Endonezya’da doğadan koparılan ve teraryum ortamında çiftleştirilip sayılarının artmasıyla günümüzde uygun fiyata bolca bulunur hale getirilmiştir. Adı Frilled Dragon’un yanı sıra Frilled Neck Dragon yada Lizard olarakta bilinmektedir...

Genel Bakış: Frilled Dragon’lar Kuzey Avustralya’nın çoğu bölümünde , Endonezya’nın küçük adalarında ve Yeni Gine ile Irian Jaya ’da görülmektedirler. Yarı nemli yerleri severler ve ağaççıl sürüngenlerdir. Zamanlarının çoğunu ağaçların dallarında dik bir konumda oturarak geçirirler. Adından da anlaşılacağı gibi yakaları(yeleleri) sürüngen aleminde kendini en ilginç kılan özelliğidir. İstediği zaman yakalarını şişirip korkutucu bir görünüme bürünebilirler. Erkekler genelde 75-80cm civarına kadar büyüyebilirler. Dişilerse erkeklerden biraz daha ince,narin ve kısa olurlar. Fakat erkeklerin aksine bir o kadar da huysuz ve daha agresiftirler. Frilled Drgaon’lar teraryum ortamında ortalama 9-10 yıl yaşayabilirler. Fakat 20 yıla kadar yaşayabildikleri de söylenmektedir.

Davranış Biçimi: Frilled Dragon’lar genel olarak insanlara karşı agresif değildirler fakat diğer Dragon’lara veya sürüngenlere karşı saldırgan olabilirler. Bu sürüngenler genelde sıcak alanlarda durmayı ve yemek aramak için etrafta gezinmeyi severler. Yani sağlıklı bir Frilled aktif,hareketli ve tetikte olmasıyla anlaşılabilir. Bir çok yavru Frilled’lar bir arada bakılabilir ama ergenliğe yaklaştıkça ayrılmaları gerekir. Frilled Dragon’lar güneşlenirken ağızlarını açıp yukarı doğru bakabilirler. Bu gayet normal bir davranıştır. Ayrıca korktukları zaman yakalarını şişirip ağızlarını açarlar ve karşıdakini korkutmaya çalışırlar. Hızlıca kaçabilirler. Genellikle ısırmazlar ve sahiplerine alışabilirler.Üreme grubu için bir erkek ve birkaç dişiyi bir araya getirmek herhangi bir problem yaratmaz.

Cinsiyet: Frilled Dragon’larda cinsiyeti küçüklükte tahmin etmek çok zordur. Ancak yetişkinliğe eriştiklerinde cinsiyetlerini anlamak mümkün olur. Dişiler erkeklere kıyasla daha kısa, zayıf ve narin gözükürler. Ayrıca erkeklerin kafası daha buyük olup yakaları da bu oranda dişilerinkinden büyüktür. Bunun yanısıra erkekler daha canlı renklere sahiptir. Her zaman olduğunun aksine bu türde erkekler dişilere göre daha uysaldır. Dişiler ise daha çekingen ve huysuzdurlar. Ayrıca cinsiyet kavramı diğer Dragon’larda olduğu gibi altındaki femoral noktalardan ve anüse yakın kuyruk altı çıkıntılarından anlaşılabilir…

Teraryum: Bilindiği gibi her zaman ne kadar büyük o kadar iyidir. Teraryumun yükseklik faktörü bu hayvanlar için önemlidir. O yüzden yetişkin bir Frilled Dragon için teraryum ölçüleri en azından 90x 60x120cm (uzunluk x genişlik x yükseklik) olmalıdır. Eğer birden fazla Frilled Drgaon beslenecekse bu ölçüler daha da büyük olmalıdır ki alan kavgası olmasın. Ergenliğe yeni giriş dönemlerinde dişi ve erkeği bir araya koymamak en uygunudur çünkü küçük yaşlarda bile çiftleşebilirler ve tam ergenliğe ulaşamadan yapılan çiftleşmelerde yumurta bırakmada problem yaşanabilir. Bu yüzden iyice büyüdüklerinde bir araya koymak en sağlıklısıdır.

Teraryum içi,dekoru ve taban malzemesi: Taban malzemesi olarak nemi tutabilen bir toprak cinsi kullanmak en uygunudur. Örneğin torf toprak kullanılabilir.Bunun yanı sıra her ne kadar önerilmese de yumuşak kumda kullanılabilir. Ama bu sürüngenler çöl sürüngenleri olmadığı için kum kullanmak anlamsız olacaktır. Koyacağınız taban malzemesinin kalınlığını 4-7cm arası olması yeterlidir. Teraryumun içinde tırmanabileceği alanlar oluşturulmalıdır. Kendini doğadaymış gibi hissetmesi için dallar, kütükler, irili ufaklı kayalar ve suni yeşilliklerle dekore edebilirsiniz. Gerçek çiçeklerde kullanabilirsiniz ama kısa zaman içinde büyük ihtimalle onlara zarar verecektir.

Işıklandırma: Her zamanki gibi bu sürüngenlerinde güneş ışığına ihtiyaçları vardır. Her ne kadar gerçek güneşlendirme en iyisi olsa da ülkemizdeki kış şartlarından dolayı bir UV floresan ve spotların alınması şarttır! Günde 12-14 saat güneşlenmeleri yeterli olacaktır. UV floresan olarak tropikal hayvanlar için olanların kullanılması uygun olacaktır.UV 2.0 veya 5.0 gibi...

Isıtma: Öncelikle, sıcaklık koşullarını ayarlarken dikkat etmemiz gereken bir husus vardır; en iyi koşulları yaratmak için teraryumun bir bölümünü daha sıcak diğer bölümünü daha serin yaparak farklı sıcaklık dalgaları oluşturmamız lazım ki sürüngenimiz istediği alanda durabilsin. Bu hususu göz önünde bulundurarak gündüzleri teraryumun en sıcak yeri yani güneşlenme alanı 37-38 derece, en soğuk yeri ise 26-27 derece olmalıdır. Geceleri ise sıcaklık 25 derece civarında olması uygundur.Fakat 22 dereceye kadar inmesi bile onlar için bir problem teşkil etmez. Uygun dereceleri elde etmek için infrared lambalar ,spotlar ,ampuller, ısıtıcı pedler, ısıtıcı kablolar, ısıtıcı dallar veya kayalardan yararlanabilirsiniz…

Nem: Kısmi nemi severler.%70 ile %80 arasındaki nem onlar için yeterli olacaktır. Bu nemi sağlamak için yağmurlama sistemleri veya sis sistemleri kullanabilir yada en kolayından bir fıs fıs yardımıyla ortamın nemi arttırılabilir.

Beslenme Biçimi: Frilled Dragon’lar böcekçil beslenen ve etobur hayvanlardır. Cırcır böcekleri ve kurtlar en sevdiği yemekler arasındadır. Uygun boyutlarda hamam böceklerini ve kemirgenleri de tercih ederler; özellikle pinky dediğimiz bebek fareleri.Ayrıca çekirgeleri, büyük kurtları, peygamber develerini, küçük kurbağaları ve diğer kendisinden küçük kertenkeleleri de afiyetle yerler. Bu yüzden kendisinden daha küçük bir sürüngenle kendi cinsinden bile olsa aynı ortama koymamak gerekir. Büyük boydaki bir Frilled Dragon’a arada sırada kendisinin büyüklüğüne göre orta boyda bir fare de verilebilir. Asla ATEŞ BÖCEKLERİ ile beslenmemelidirler!!! Ayrıca kendisinden büyük bir canlıyla beslenilmeye çalışılmaması sağlığı açısından önemlidir.Yemin büyüklüğü Dragon’un gözlerinin arasındaki mesafenin yarısı veya dörtte üçü gibi bir büyüklükte olması uygundur. Frilled Dragonlar’ın etçil olmaları sebze-meyve yemedikleri anlamına gelmez. Yetiştirilme biçimine ve karakterlerine göre sebze-meyve yiyebilirler. Karalahana, marul, hardal yaprağı, şalgam yaprağı, hindiba ve karahindiba yaprağı ile besleyebilirsiniz. Fakat ıspanak, göbek salata ve lahanadan uzak durulmalıdır. Bunların yanısıra az miktarlarda havuç, tatlı mısır, salatalık, tatlı patates ve tatlı meyveler ile yapacağınız karışımla besleyebilirsiniz. Bunlara ek olarak ebegümeci ve kaktüs meyvası da verebilirsiniz. Su ihtiyaçlarını karşılamaları için teraryum ortasında genişçe fakat çok derin olmayan bir kap içinde ılık su bulundurulmalıdır. Frilled Dragon’lar bu kap içinden su içip ve bu kap içinde serinleyip aynı zamanda dışkılama yaparlar. Bu yüzden hijyen için her gün düzenli olarak bu su kabı temizlenip yerine yeni su koyulması gerekir. Ayrıca arada sırada üstlerine su püskürtmeniz ve onlara ılık suyla banyo yaptırmanız hoşlarına gidecektir ve temizliklerine yardımcı olacaktır.

Vitamin ve Kalsiyum desteği: Düzenli olarak kalsiyum ve vitamin desteği almaları gerekir. Ne kadar fazla ve ne kadar sıklıkla verileceğine dair kesin bir şey söylenemez çünkü bu destekleme sürüngeninizin ne ile beslendiğine, ne kadar gerçek ne kadar yapay güneş ışını aldığına ve buna benzer birçok şeye bağlıdır. Fakat genel olarak şunu söyleyebiliriz ki küçüklerde vitamin ve kalsiyum desteği az ölçüde ama hergün günde bir kere uygulanmalıdır. Yetişkinlerde ise dozlar sürüngen boyutuna göre arttırılmalı fakat haftada bir veya iki kereye düşürülmelidir. Unutulmaması gerekir ki az vereceğiniz vitamin ve kalsiyumun sürüngeninize zararı olacağı kadar devamlı fazla verilmesinin de zararı büyüktür!

Üreme: Çiftleşmenin sağlıklı olarak gerçekleşmesi için dişi Dragon’un en az 2 yaşında olması uygundur. Bu yaştan önce de çiftleşme gerçekleşebilir fakat yumurtayı çıkaramama gibi problemler olabilir. Ayrıca unutmamak lazım ki yumurta üretimi için dişiler çok fazla efor ve enerji harcarlar, bu yüzden halen büyümekte olan bir dişinin bu olayı gerçekleştirmeye çalışması onun sağlığını tehlikeye atacaktır. Bunun yanısıra erkeler 1 yaşından itibaren çiftleşmeye müsait olurlar. Erkek eğer çiftleşmek istiyorsa dişiye doğru giderek kafasını kaldırır, yakalarını açar ve eğer dişi de onu kabul ederse aynı şekilde kafasıyla yavaş yavaş daireler çizerek onu kabul ettiğini belli eder ve çiftleşme başlar. Çiftleşirken erkekler genellikle dişilerin yakalarını ısırırlar. Çiftleşme gerçekleştikten sonra 4-23 arası yumurta bırakabilirler. Yalnız bu yumurtaları bırakabilmeleri için ayrıca bir yer şarttır. Bu bölümde taban malzemesi olarak çoğu üreticinin kullandığı gibi yumuşak toprak(torf toprak) veya kedi kumu kullanabilirsiniz. Fakat kumu yada toprağı koyarken , derin olmasına özen gösterilmesi gerekir çünkü Frilled’lar burayı kazıp yumurtalarını bu malzemenin altına bırakacaklardır. Eğer yumurtalarını bırakacak uygun bir yer bulamazsa yumurtalar içinde kalabilir. Yumurtaların hepsi bırakıldıktan sonra yumurtalar teker teker dikkatlice nasıl bırakıldıysa o biçimde inkubatöre alınmalıdır. İnkubatör içinde vermiculite kullanmak en iyisidir. Yumurtaları vermiculite içine yarı gömülmüş vaziyette bıraktıktan ve sıcaklığı 27 ile 30 derece arasında ayarladıktan sonra inkubasyon başlayabilir. Sıcaklığın 30 dereceden fazla olmamasına özen gösterilmelidir. Bu işlemlerden ve düzenli kontroller yapıldıktan sonra 2-3 ay içinde bebek Frilled Dragon’lara kavuşulur. Doğum gerçekleştikten sonra bebekler ayrı bir teraryuma alınmalıdır ve bu teraryumda özenle bakılıp, hijyenleri sağlanıp her gün kalsiyum deseteği ve en az 2 günde bir vitamin desteği sağlanmalıdır. Bunun yanı sıra tecrübeli kişilerin tavsiyelerine göre UVb, ısıtma ampulü ve nemlendirme sistemi günde 2-3 kere çalıştırılması uygundur. Daima verilmemesi bebekler için daha uygun olacaktır. Bunların yanı sıra her zaman doğal güneşi tercih etmek, özellikle bebekler için hızlı gelişimleri açısından daha iyi olacaktır…

Genel Hastalık ve Rahatsızlıkları: Hastalık ve rahatsızlıkları en aza indirmek için öncelikle ısının, ışığın, beslenmenin, vitamin ve kalsiyum desteğinin doğru biçimde uygulanması gerekir. Ayrıca Frilled Dragon’ların başka türlerle aynı ortamda tutulmaması kavga ve stresin dışında farklı parazitlern geçişini de engelleyecektir. Son olarak temizlik düzenli olarak sağlanmalıdır. Teraryum temizliğinin haricinde yemek, yemek kabı ve su kabının temizliği de hayati önem taşır. Günlük olarak temizlik sağlanmalıdır…

Kalsiyum ve Vitamin Eksikliği: Bu ciddi problem Frilled Dragon’unuzun hayatında kalıcı etkiler bırakabilir. Çok az oranda D3 ve kalsiyum alımı, sürüngende metabolik kemik hastalıklarına neden olabilir. Bu hastalığın semptomları arasında, titreme, tike benzeyen davranışlar, bacaklarda hareketsizlik(özellikle arka bacaklarda), ağzın genellikle açık durması ve yemek yemede zorlanmayı sayabiliriz. Eğer bu problemler önceden anlaşılırsa kalsiyum ve vitamin desteğinin yanısıra, doğal güneş ışınlarından da düzenli olarak faydalanılması toparlamasına yardımcı olacaktır. Kalsiyum eksikliği hastalığı genelde yaşlı Frilled’larda veya az desteklenmişlerde görülür. Ayrıca unutmamak lazım ki fazla vitamin ve kalsiyum desteği vermekte birçok sayıda probleme yol açabilir.

Parazitler: Birçok parazit bu sürüngenleri rahatsız etmektedir , fakat çoğu dragon bu parazitlere vücutlarıyla ev sahipliği yapsa bile problemsiz bir şekilde hayatlarını sürdürebilirler. Fakat semptomlar stresle tetiklenebilir. Örneğin diğer hayvanlarla teması,koşulların değişimi, kış uykusu, üreme ve daha bir çok benzeri olay bu tetiklemeye sebep olabilir. Parazitler genellikle yemeklerden ve temiz olmayan teraryum koşullarından ortaya çıkar. Bu yüzden düzenli temizlik bu riski azaltır. Her zaman, özellikle canlı yem kullanımlarında yeminizin güvenli temiz bir ortamda üretildiğinden emin olun ve yemek kaplarını günlük olarak temizleyin. Daima cıvık olan ve çok kötü kokan dışkı, halsizlik, iştahsızlık ve hızlı kilo kaybı belli başlı semptomları arasındadır. Bu gibi durumlarla karşılaşıldığında geç kalınıldığı düşünülmeden sürüngen veterinere götürülmelidir. Özellikle parazit önceden anlaşıldığında tedavi basit ve çoğunlukla başarılıdır. Veterinersiz durumlarda dış parazitse iyotsuz kaya tuzu banyosu yanında Sera Reptipur gibi ilaçlar kullanmak evde yapılacak en kolay ve yaygın tedavilerden biridir.İç parazitlerde ise parazit türüne göre farklı ilaçlar mevcuttur...

Mite Böcekleri: Mite olarak adlandırılan küçük böcekler, Frilled Dragon’ların sık görülen problemleri arasındadır. Eğer Dragon’unuz teraryum ortamında doğmuş ise Mite’lar problem olmayacaktır. Bu küçük böcekler Frilled Dragon’ların özellikle yaka bölgesine yerleşirler. Bu böceklerden kurtulmak için ilaç kullanımı gerekir . Böyle bir durumla karşılaşıldığı zaman veterinere gidilmesi ve ilaç uygulanılması gerekir.Tekrar iyotsuz kaya tuzu kullanımı ve Sera Reptipur kullanımı bu hastalık karşısında etkili olacaktır…

Leganot: Leganot, dişi sürüngenin çiftleşmesinden sonra zamanı gelince yumurtalarını çıkaramaması olayıdır. Bu problem birkaç sebepten kaynaklanabilir ama en sık olarak görülen sürüngenin ilk üreme döneminde döllenmemiş yumurtalarından kaynaklanır. Bu, büyük ve ölümcül olabilen bir problemdir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında veteriner tarafından ameliyat edilip yumurtaların dışarı çıkarılması gerekir. Bu problemin önüne geçmek için dişi Dragon'umuzun çiftleşmeden önce yeterince büyümüş olması gerekir. Frilled Dragon’lar için önerilen, dişilerin 2 yaşından önce çiftleştirilmemesi yönündedir. Ayrıca dişinin büyüme döneminde düzenli olarak kalsiyum ve vitamin desteği almış olması ve stersten uzak büyütülmüş olması da bu problemi en aza indirgeyecektir.

Solunum yolları enfeksiyonları: Tıkanmış burun delikleri, burun deliklerinde mukus oluşumu, ağzı açık zorlu ve sesli nefes alma biçimi, solunum yolu enfeksiyonlarının başlıca işaretleridir. Bu problemler genellikle düşük ısılarda ve gereğinden fazla nem oranlarında ortaya çıkar. Bu yüzden daima teraryumdaki ısı ve nem kontrol edilmelidir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında şartlar düzeltilmeli, vitamin desteği sağlanmalı ve en kısa zamanda bilgili bir veterinere danışılmalıdır.

Deri değiştirme problemi: Bu problem genellikle, düşük nemli ortamlarda bulunan sürüngenlerde ortaya çıkar. Ayrıca vitamin eksikliğide bu problemin artmasına neden olacaktır. Eğer Frilled Dragon birkaç gün içinde kendi kendine derisini atamıyor ise böyle bir durumla karşılaşılma ihtimali yüksektir. Bu durumda en iyi tedavi sürüngene ılık banyo yaptırılması ve düzenli olarak üzerine su püskürtülmesidir. Ayrıca kendiliğinden atılmayan deriler yavaşça hayvana zarar verilmeden soyulmalıdır. Çıkmayan deriler fazla zorlanmamalıdır. Bunun yanısıra vitamin desteği sağlanmalıdır. Bu gibi bir durumla karşılaşılmaması için ortamın nemi iyi ayarlanmalı, sürüngene ılık suyla düzenli banyo yaptırılmalı ve vitamin desteği verilmelidir…

Araştırma – Çeviri: Burak Soysal